جمع بندی مباحث هفته گذشته

بسم الله الرحمن الرحیم

در بحث روش های تربیتی، لاجرم از آن بودیم که قواعد حاکم برانسان را بشناسیم تا بتوانیم روش تربیتی متناسب با انسان و استعدادهای او ارائه کنیم. در میان قواعد حاکم بر انسان بحث استعدادهای انسانی مانند تفکر به میان کشیده شد و پیرامون هر استعداد، سوالاتی به وجود آمد. سوالات در باب تفکر از این قرار بودند:

1)فکر چیست؟

2)فکر چگونه به حرکت می افتد؟

3)موانع فکر چه هستند؟

4)روش های تفکر چیستند؟

5)چگونه تفکرها را با هم می توان هماهنگ کرد و به تعدیل رساند؟

پاسخ به سوال اول: فکر یعنی یافتن پاسخ از معلومات برای مجهول. در ذیل این پاسخ، سوال دیگری پیش آمد که این معلومات چه هستند و از کدام منبع بایستی آنها را به دست آورد؟ نتیجه تحقیقات آن بود که ما دو گونه علم داریم: علم حصولی و علم حضوری و مفاد هرکدام به گونه ای است که در جای خود مفصل از آن صحبت شده است.

اما به فرموده استاد معلومات در خصوص این بحث، یا از طریق تجربه به دست می آیند و یا تدبر. اینجا نیز سوال دیگری مطرح شد که تدبر چیست که مختصرا آن را با توجه به معنای لغوی اش که پشت چیزی را دیدن بود، توضیحاتی ارائه شد. اما «روش تدبر و به دست آوردن اطلاعات و مواد فکری چیست؟» توضیح تفصیلی می طلبد که باید این هفته ارائه شود.

در پاسخ به سوال دوم گفته شد که روش به حرکت افتادن فکر سوال است و از آن گذشتیم و پاسخ سوال سوم نیز در این هفته باید ارائه شود.

سوال چهارم یعنی چیستی روش های تفکر ما را به مباحث تفکر خلاق و تفکر نقادانه و روش های حل مساله کشاند اما نتیجه درستی به دست نیامد. هرچند برای هفته پیش رو استاد جمع بندی از این مباحث تفکر خلاق و نقادانه و روش حل مساله را نیز از ما خواسته اند.

استاد در هفته گذشته بحث روش های تفکر را با یک تقسیم بندی و مرزبندی آغاز نمودند:

وقتی بحث از روش های تفکر به میان می آید، گاهی منظور از آن روشی است که از ابتدای جریان فکر تا انتهای جریان فکر، وجود دارد. طبیعتا با این نگاه، حتی چیزی که فکر را به راه می اندازد یا مواد فکری نیز، جزء روش تفکر به حساب می آیند.

اما گاهی منظور از روش تفکر یعنی شیوه ترکیب مواد اولیه ای که از تجربه و تدبر به دست آمده اند که در نتیجه این ترکیب های متعدد و متفاوت، احتمالات متعدد و متفاوتی به دست می آید که با بررسی احتمالات به دست آمده نتیجه ای حاصل می شود. بدین توضیح که: وقتی با سوالات فکر ما به حرکت افتاد، این فکر برای یافتن پاسخ سوال که مجهول اوست، به سراغ اطلاعات خود می رود. اطلاعاتی که چنانچه گفتیم از تجربه و تدبر به دست می آید. به این اطلاعات مواد فکری گفته می شود. این مواد فکری بدون ترکیب شدن نتیجه ای به دنبال نخواهند آورد. لذا باید مواد فکری ترکیب شوند و از ترکیب های متفاوت مواد فکری، احتمالات به دست می آیند و سپس با بررسی احتمالات، نتیجه دلخواه به دست می آید. به این شیوه ترکیب اطلاعات، روش فکر گفته می شود و اینگونه، این معنا اخص از معنای قبل است. اکنون این سوال مطرح است: شیوه های ترکیب اطلاعات چه هستند؟

بحث دیگری که در اینجا مطرح شد این است که ما با توجه به اینکه دنبال روش های تربیتی هستیم تا بتوانیم به صورت عملیاتی راهی بیابیم، گاهی می بینیم با مسائلی فراتر از روش تفکر مواجه هستیم. برای مثال می بینیم فردی سوالات متعدد و مطالعات گوناگونی دارد اما نمی تواند این سوالات خود را اولویت بندی نموده و مطالعات خود را سامان بدهد به گونه ای که مطالعات وی در راستای سوالاتش باشد یا اینکه گاهی فکر فرد وابسته به مسائلی است که او را زنجیر کرده اند و نمی تواند آزادانه تفکر کند و به نتیجه واقعی دست یابد. راه آزادسازی فکر یا شیوه مدیریت سوالات و مطالعات او را از چه طریقی باید به دست آورد؟ اینجاست که با دیدن این مشکلات و با هدف اینکه می خواهیم از تفکر فرد و سوالات و مطالعات او برای تربیت او بهره ببریم، باید دنبال بحثی باشیم که علاوه بر شیوه های ترکیب اطلاعات و... به این موضوعات بپردازد. این مباحث چیزی فراتر از روش تفکر است و از آن به روش شناخت تعبیر می شود.

لذا کار برای این هفته در چند زمینه است:

1)روش تدبر و به دست آوردن مواد فکری چیست؟

2)تفکر خلاق و نقاد و روش حل مساله در یک جمع بندی، چه چیز به ما می دهند؟

3)موانع فکر چه هستند؟

4)روش ترکیب اطلاعات چیست؟

برچسبها: مسئولیت, سازندگی, تربیت, روش های تفکر, روش های تربیت